Dünya genelinde granitlerin yapı ve dekorasyon malzemesi olarak kullanılmaya başlanması dünya granit üretiminin artmasına neden olmuştur. Özellikle son on yılda görülen artış, kazanım ve işleme teknolojisindeki gelişmelere paralellik göstermektedir. Giderek daha mükemmel hale getirilen işleme teknikleri ile taş, kolay ve ekonomik olarak istenen şekilde işlenmekte ve yeni kullanım alanları bulmaktadır.

Granitten malzemelerin mimar ve tasarımcılar tarafından daha fazla tercih edilmesi dünyadaki tüketici sayısının artmasına neden olmuştur. Önemli ölçüde düşen piyasa fiyatları, ekolojik ve estetik görünümlü malzemelere olan ilginin artması da tüketimin artmasına yardımcı olmuştur. Uzmanlar gelecek yıllarda bu gelişmenin süreceği tahmininde bulunmaktadırlar.

Dünya granit rezervleri incelendiğinde Alp – Himalaya kuşağı içinde kalan Portekiz, İspanya, İtalya, Yunanistan, Türkiye, İran, Pakistan gibi ülkelerde karbonatlı kayaç (mermer, kireçtaşı, traverten ve oniks) rezervlerinin fazla olduğu görülmektedir. İspanya, Norveç, Finlandiya, Ukrayna, Rusya, Pakistan, Hindistan, Çin, Brezilya ve Güney Afrika’da ise işletilebilir magmatik kayaç (sert taş) rezervlerinin yoğunlaştığı dikkati çekmektedir.

Dünya Granit Üretiminde ilk 10 Ülke
1. Çin (%23,5)
2. Hindistan (%11,7)
3. İtalya (%8,8)
4. İspanya (%7,4)
5. İran (%6,5)
6. Türkiye (%5,6)
7. Brezilya (%5,3)
8. Mısır (%3,8)
9. Portekiz (%2,9)
10. ABD (%2,8)
11. Diğerleri (%21,7)

Dünya granit üretiminde ilk on ülke sıralamasında üretimin %23,5’ini gerçekleştiren Çin ilk sırada yer almaktadır. Hindistan, İtalya, İspanya, İran ve Türkiye bu ülkeyi takip etmiştir. Dünya üretiminde Asya kıtasında Çin; Avrupa kıtasında ise Türkiye’nin gelişimi dikkat çekici düzeydedir. Üretim kıtalara göre değerlendirildiğinde Asya % 44’lük değerle ilk sırada yer alırken Avrupa %42 ile ikinci sırada yer almıştır. Asya kıtasında başta Çin olmak üzere, Hindistan, İran önemli üretim potansiyeline sahip olan ülkelerdir. Avrupa kıtasında ise İtalya, İspanya, Türkiye ve Portekiz granit üretiminde ve ticaretinde söz sahibi ülkeler arasındadır.

Türkiye’de granit sektörü, ekonomik krize, daralan dış pazarlara ve içerideki yüksek girdi maliyetlerine rağmen ayakta kalma mücadelesini sürdürüyor. Dünyadaki granit rezervinin yüzde 38’ine sahip olan Türkiye’de 230 değişik renkte granit çıktığı belirtiliyor.

Milyar dolarlık ihracat rakamlarını yakalayan, yüksek oranlı istihdam yaratan granit sektörü, küresel ekonomik krizin en çok vurduğu sektörlerden…

Çünkü krizin merkezi konumundaki ABD, geçen yıla kadar Türkiye’nin en çok granit sattığı ülkelerdendi. ABD’lilerin Mortgage krizine kadar her beş senede bir mutlaka evinin dekorasyonunu değiştirdiğini ve bu değiştirme esnasında da granit ihtiyacını Türkiye’den karşıladığını anlatan sektör temsilcileri, gelinen durumda ABD’nin yerini, bu yıl yüzde 8 büyümeyi öngören Çin’in yanı sıra Hindistan, Pakistan, Mısır, Lübnan gibi ülkelerin alacağını, bu ülkelerden gelen talebin de son günlerde önemli oranda arttığını kaydediyor.

RUHSAT ALAMAMA SORUNU ÇÖZÜLDÜ

Danıştay’ın Şubat ayında, Madencilik İşletme Yönetmeliği’ni iptal etmesi, sektörde ayrı bir tartışma konusunun fitilini ateşledi. Sekiz tane bakanlık ile çalışmak zorunda olan madencilik sektöründe yeni maden sahası açılmasına izin verilmiyordu. Yüzlerce firmanın da ruhsat almak için sırada beklediği belirtiliyordu. Fakat Ege Maden İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Arslan Erdinç, madencilik sektöründe yeni ruhsat almaya olanak sağlayan yönetmeliğin Bakanlar Kurulu’nda kabul edildiğini bildirdi.

Küresel mali krizden sonra sektöre ikinci büyük darbeyi vuran sorunun çözülmüş olduğunu, madencilik sektörünün izin alamaması nedeniyle Türk ekonomisinde milyar dolar seviyesinde bir zararın söz konusu olduğunu kaydeden Erdinç, “Madencilik sektörünün çalışma yerini seçme şansı yoktur. Maden neredeyse bizim fabrikamız, şantiyemiz orasıdır. Yasal düzenlemeler yapılırken bu gerçek göz ardı edilmemelidir. Madencilik sektörü olarak Türkiye’de en fazla ağaç diken kesimiz. Madencilik faaliyetlerinden dolayı bir ağacın kesilmesi zorunluysa, bunu Orman Genel Müdürlüğü yapmaktadır ve madencilik sektörü kestiği her ağaç için 10 ağaç bedeli ödemekte, dikmektedir. Orman alanlarında orman teşkilatı tarafından her yıl kesilen ağacın yaklaşık binde biri bilfiil maden üretimi faaliyeti için kesilmektedir. Buna karşın 10 kat orman alanı madencilik sektörü tarafından oluşturulmaktadır” dedi.

Türkiye’de sektörün en eski firmalarından olan Altınsoy Granitcilik’in Yönetim Kurulu Başkanı Nurullah Altınsoy, Maden Yasası’nın sorunlarını artırdığını söyledi.

“Sorun yıllardır var, hükümetlere maalesef sesimizi duyuramıyoruz” diyen Altınsoy, Türkiye’de madenlerin ‘dördüncü bölge’ denilen Doğu illerinde olmadığını anlatamadıklarını, dolayısıyla başka bölgelerde bulunan madenlerin teşvik olmamasından dolayı işletilemediğini savundu.

Altınsoy, “Sektörel teşvik olmalı. Madenin bölgesi olmaz ki. Bursa’da civa buldum, ne yapacağım? İşletemeyecek miyim? Böyle teşvik olur mu?” dedi.

TEŞVİKTEN VAZGEÇTİK, KÖSTEK OLUNMASIN

Teşvikten vazgeçtiklerini, yeter ki köstek olunmaması gerektiğini belirtenAltınsoy, sekiz tane Bakanlık ile çalışmak zorunda kaldıklarını, bürokrasinin sektörü büyük sıkıntıya soktuğunu kaydetti. Altınsoy, “Teşvik istemiyoruz, bürokrasi kalksın yeter” dedi.

BİZ ÇEVREYİ KİRLETMEYİZ

Kamuoyunda, taş ocakları ile maden ocaklarının çalışma sisteminin birbirine karıştırıldığını, dolayısıyla insanların kafasında, bu alandaki her türlü çalışmanın çevreye zarar verdiği gibi gerçeğe aykırı bir imaj oluştuğunu anlatan Altınsoy, mıcır ve taş ocaklarının çevreyi kirlettiğini oysa, granitcilik sektöründe herhangi bir kirletme olmadığını kaydetti.

“Granit ocakları doğayı kesinlikle kirletmez, bizde atık olmaz” diyen Nurullah Altınsoy, sorunun aynı Maden Yasası’na tabi olunmasından kaynaklandığını vurguladı.

BANKALARA SİTEM…

Türkiye’nin dünyadaki granit rezervinin yüzde 38’ine sahip olduğunu ve ülkede 230 çeşit renk granit çıktığını vurgulayan Altınsoy, sektördeki son gelişmeleri şöyle anlattı:

“Türk graniti bütün dünyada tutuluyor, talep görüyor. İhracatımız artacak, ama ifade ettiğim gibi devlet, ‘bu işte yatırım yapacaksan dördüncü bölgeye, örneğin Mardin’e git’ diyor. Orada maden çıkmıyor, ne yapacağım? Zamanında Maden Yasası’na konulan bir madde de maalesef uygulanmıyor. Kanun, ‘maden işletmeleri ve ruhsatları bankalara teminat olarak gösterilebilir’ diyor. Ama şu ana kadar hiçbir banka bunu kayda almadı. Bizim iş gerçekten çok maliyetli. Girdiler aşırı yüksek. Granit işletmelerinin de tapu sicili gibi kanunu var, yani devri vs. her şeyi kanunla belirlenmiş. Bankalar maden işletmelerini ve ruhsatlarını teminat olarak kabul etmediği için kredi kullanamıyoruz.

15-20 GÜNDÜR TALEP ARTTI

Sektörün ihracatı geçen seneki gibi değil, ancak son 15-20 gündür bir hareket var. Özellikle yabancı müşteriler sipariş için gelmeye başladı. Çinli, Hintli, Pakistanlı, Mısırlı, Lübnanlı müşteriler geliyor. Mamul madde olarak Libya, Cezayir ve Tunus gibi ülkelerden de talep var. Rusya ve Türk Cumhuriyetleri’ne zaten mal satıyoruz. Kuzey Afrika ülkeleri de, yeni pazar anlamında sektöre katkı sağlamaya başladı. Talepteki bu artışın nedeni olarak, kriz ortamında başlayan kıpırdamayı gösterebiliriz. Piyasalar, sektörler kıpırdamaya başlayınca hammadde ihtiyacı da baş gösterdi.

‘BLOK’ GRANİT SATIŞI, ‘İŞLENMİŞ’TEN DAHA KAZANÇLI

Blok granit satışı iyi seviyeye gelmeye başladı. Blok satmak, işleyip satmaktan daha kazançlı hale geldi. Bizim gönderdiğimiz blok graniti işleyen ülkeler, girdi maliyetlerinin aşırı düşüklüğünden dolayı bizden daha ucuza satıyor. Bu ilginç bir durum. Aynı blok graniti, Türkiye’de işleyip satmak daha kazançlı değil. İşlenmiş granit, şimdiki dünya arenasında bize katma değer kazandırmıyor.

ÇİN’DEN GELEN TALEP SÜRER

Çin, Türkiye’den granit alıyor, oralarda granit var. Türkiye’de kriz ortamında granit sektörünün bir şekilde ayakta kalmasını sağlayan husus; Çin, Hindistan gibi ülkelerden son dönemde gelen talepler oldu. Tayvan da bu ülkelere katıldı. Çin’den gelecek talebin devam edeceğini düşünüyorum. Çünkü Çin, geçen yıl yüzde 11 büyüdü, bu yıl da yüzde 8 büyümeyi öngörüyor. Dolayısıyla orada yeni yatırımlar olacak. Türk granit sektöründe Bursa’nın durumu iyi. Özellikle Çin ve Hindistan’a blok granit satışında iyiyiz.

ABD’DEN UMUT KESİLDİ

Bizim sektör açısından ABD pazarında sıkıntı var. Bu pazarda işlerimiz, krizden dolayı yüzde 70 oranında düştü. Mortgage krizi… Amerikalı evinin dekorasyonunu ortalama beş yılda bir değiştirir. Dolayısıyla beş yılda bir granit ihtiyacı doğar. Bu ihtiyacını da genelde Türkiye’den karşılar. Bu durum geçen seneye kadar böyleydi. ABD’nin yerini şimdi Çin aldı. Sektör, 2011 yılına kadar ABD’den talep beklemiyor. Bu yüzden, ABD’de pazarında etkin olan Ege bölgesindeki arkadaşlarımız çok sıkıntılı.

AKARYAKITA 1 AYDA 4 DEFA ZAM GELDİ

Sektörümüzde girdi maliyetleri gerçekten çok yüksek. Bursa’dan Ankara’ya bir kamyon mal göndermek için verdiğim nakliye parası, Gemlik’ten Çin’e gönderdiğim bir konteynır mal için verdiğim nakliye parası ile neredeyse aynı. Çin’de işçilik aşırı ucuz, sigorta yok, vergi yok, akaryakıta sübvansiyon var. Ayrıca ulaşım ağlarını örmüşler, nakliye anlamında hiç sıkıntıları yok. Nasıl Rusya ülkesinde demiryolu ağını kurmuş, Çin de nehir yollarını kurmuş. Bu ekonomik krizde iş yapıyoruz, ancak kazancımız geçtiğimiz yıllardaki gibi değil. Müşteri kaybetmemek için fiyatlarda indirim de yapıyoruz. Mazota bir ayda dört kere zam geldi. Çok masraflı bir sektörde çalışıyoruz, yeni pazarlar, yeni müşteriler bulmaya gayret ediyoruz, iş yapıyoruz, fakat kar elde edemiyoruz.”

İHRACATI 10 MİLYAR DOLARA ÇIKARIRIZ

Türkiye Granit Doğaltaş ve Makineleri Üreticileri Birliği (TÜMMER) Yönetim Kurulu Başkanı Selahattin Onur da, sektörel teşvik istedi.

Son açıklanan teşvik paketinde doğaltaş granit sektörüyle ilgili hiçbir şey bulunmadığını anlatan Onur, “Granitde dünya markasıyız. Bugün destek verilse 1.5 milyar dolarlık ihracatı 10 milyar dolara çıkarırız. Ancak teşvik paketinde adımız bile yok. Böyle giderse binlerce kişi daha işsiz kalacak. Akaryakıtta ÖTV indirimi istiyoruz. Maliye Bakanlığı, ‘bu emsal teşkil eder’ diyor ama denizcilikte var” dedi.

Sektör olarak kendilerini en çok üzen konunun, özellikle belediyelerde Çin granitinin kullanılması olduğunu belirten Onur, “Belediyeler, ‘ucuz’ diyerek gidip kalitesiz taşları alıyor. Kamu binalarında bir yaptırım uygulayın ki, Türk graniti daha fazla kullanılsın” çağrısı yaptı.

Ülkemize genellikle, Brezilya, Hindistan ve Çin’ den ithal edilerek getirilen granitlerin doğal görünümündeki aksaklıkları gidermek amacıyla boyanması, ebatlarındaki bozukluklar ve ondulasyon gibi sorunları son kullanıcının tespit etmesi ne yazık ki mümkün olmamaktadır. Bu noktada son kullanıcıların temin ettikleri granitleri güvenilir noktalardan temin etmeleri kendi menfaatleri açısından çok büyük bir önem arzetmektedir. Granit alırken mutlaka satış noktalarının taşı nerden aldıklarını sorgulayınız, referans listesini alınız, kesim makinalarını kontrol ediniz. Granit doğal bir malzemedir, unutmayın ki standardı yakalamak bu noktada çok zordur, ama bahsettiğimiz hususlarda ince eleyip sık dokusanız granit konusunda yüksek ihtimalli olarak doğru bir tercih yapacaksınız.

Doğal Yapı Granit

Rıza Keskin.

2007 yılında dünya doğal taş ihracatı bir önceki yıla göre % 9 artarak 14 milyar dolara ulaşmıştır. Bu değerin yaklaşık 2,6 milyar doları ham blok taş ihracatına, 11,3 milyar doları ise işlenmiş ürünlere aittir. İtalya, İspanya, Çin, Hindistan, Türkiye, Portekiz ve Brezilya her iki ürün grubunda da önemli ihracatçı ülkeler olmuştur. 2007 yılında dünya ham blok mermer ürün ihracatında Türkiye toplam ihracatın %20,5’ini gerçekleştirerek ilk sırada yer alırken; İspanya %20,1’lik ihracatla ikinci sırada yer almıştır. İspanya’yı sırasıyla İtalya, Mısır ve İran izlemiştir. Dünya işlenmiş doğal taş ihracatında ise ilk üç sırayı Çin (%30), İtalya(%20,8), Türkiye(%8) paylaşmıştır. Hindistan, Brezilya, İspanya ve Portekiz diğer önemli ihracatçı ülkeler olmuştur.

Dünya doğal taş ithalatı ise 2007 yılında 16 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu değerin 4,7 milyar doları ham blok taş ithalatına, 11,2 milyar doları ise işlenmiş ürün ithalatına aittir. Önemli ithalatçı ülkeler hamblok taş ithalatında Çin, İtalya, İspanya, Hindistan ve Tayvan olmuştur. Dünya işlenmiş doğal taş ithalatı 2007 yılında %13’lük artış göstermiştir. Bu gruptaki en büyük alıcı %35’lik değerle ABD olurken; Japonya(%7,6), Kore(%7,3) ve Almanya(%4,6) diğer önemli alıcılar olmuştur.

DTSO’nun ev sahipliğini yaptığı ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Avrupa Birliği (AB) Genel Sekreterliği, Yerel Gündem 21, Diyarbakır Mermerciler Derneği, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Diyarbakır Valiliği ve yerel kuruluşların desteği ile “Mermer Artıklarının Değerlendirilmesi ve Çevresel Etkilerinin Azaltılması Sempozyumu” Sümerpark Sosyal Tesisleri’nde yapıldı.

Sempozyum kapsamında yurtdışından İtalya DIGITA University of Cagliari , Hindistan Maharana Pratap University, TIFAC, Ürdün Hashemite University, Mısır, İspanya University of Cartagena üniversite ve araştırma kurumlaırndan toplam 11 adet; yurtiçinden ise İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Dokuz Eylül Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Dicle Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi vb. pek çok üniversiteden olmak üzere toplam 31 adet bildiri sunuldu.

Sempozyumun açılış konuşmasını yapan DTSO Başkanı Galip Ensarioğlu, Diyarbakır için taşların ayrı bir önemi olduğunu ifade ederek, “Burada yaşayan her medeniyetin her kültürün taşlardan oymak mümkündür. Bu kent sevdasını taşlara işlemiş bir kenttir. Tarihimizin en canlı tanıklığı yöre taşlarında mevcuttur. Geçmişte medeniyetler inşa etmek için kullanılan bu taşlar ülkemizin ve bu şehrimizin ticareti için önemli bir unsur haline gelmiştir” dedi.

İstanbul Maden ve Metaller İhraçatçı Birlikleri Başkanı Ali Kahyaoğlu ise, “Türkiye’nin mali ihracatı 2008 yılında mermerle birlikte 3.2 milyar dolardır. 135 milyar dolarlık ihracatı olan bir ülkenin madendeki ihracatı çok azdır” diye konuştu.

Son olarak bir konuşma yapan Türkiye Mermerler ve Madenciler Dernekleri Fedarasyonu Başkanı Selahattin Onur, “Maden ve mermercilik olarak çok zengin bir ülkeyiz. Türkiye maden ve madencilik bakımından dünyada 4. sıradadır. Bu nedenle mermer ve madencilik ülkemizin dünyadaki ihracat gücünü artıracak ve uluslararası ticaretten daha fazla pay sahibi almasını sağlayacaktır” ifadelerini kullandı.

Öte yandan yapılan açıklamada, sempozyumun düzenlenme amacının Diyarbakır mermer sektöründe mermer ocakları ve işleme tesislerinde açığa çıkan mermer artıklarının kullanım alanlarının araştırılması, bu alanda hazırlanan akademik çalışmaların paylaşılması ve sektörden firmaların katılımı sağlanarak mermer artıklarının hammadde olarak kullanıldığı yeni bir sektör oluşturmak olduğu belirtildi. Sempozyum sonunda Diyarbakır’da atıl durumda bulunan ve görsel kirlilik oluşturan artıklarının değerlendirilmesine ilişkin bir kamuoyu oluşturuldu.

Estetik Ebru projesinin yöneticisi, kadın girişimci, gazeteci Saadet Erciyas, “ebru sanatı uygulanmış doğaltaş ve mermer” çalışmasıyla ilgili şu bilgileri verdi: “Tüm sektörlerin krizden yoğun şekilde etkilendiği bir dönemde, inovatif bir çabayla bir fikrin peşinden yola çıkarak kültürel, hediyelik ürünlerimizi oluşturduk. Geleneksel el sanatlarımız arasında çok özel bir yeri olan ebru sanatını, kendi doğaltaş ve mermerimize uygulayarak dekoratif bir objeye, kültürel bir ürüne dönüştürdük. Çalışmalarımızın her aşamasında kadın emeği var. Projemiz, fikrin yaşama geçtiği her aşamada kadın dayanışmasıyla yol aldı”.

Taş, artık bir sanat ürünü

Ebru sanatını üzerine uyguladıkları doğaltaş ve mermerleri kültürel bir ürüne, sanat eserine dönüştüren Estetik Ebru, ürünlerini ilk kez 15. Uluslararası Doğaltaş ve Teknolojileri Fuarı’nda (Marble 2009) sektörle tanıştırdı. Doğaltaş ve mermere ebru sanatını uygulayarak yenilikçi bir ürün oluşturan Estetik Ebru’nun ürünleri, Kültür Bakanlığı’nın DÖSİM mağazalarında da satılıyor.

Kadın girişimci Saadet Erciyas, Kültür Bakanlığı tarafından “Güzel Sanatlar Eseri” olarak kayıt ve tescil edilen ürünlerinin çok farklı amaçlarla kullanılabileceğini anlattı. Erciyas, “Ebru sanatının geleneksel desenlerini uyguladığımız eşsiz ürünlerle, istenirse odanızdaki duvar doğaltaştan bir çiçek bahçesine dönüşebilir. Ya da ürünümüz duvarınızda eşsiz bir tablo olarak yer alabilir. Kültür Bakanlığı’nın DÖSİM mağazalarında yer aldığı şekliyle, kültürel hediyelik bir ürün olarak da değerlendirilebir” diye konuştu.

Ebru sanatının özelliği gereği ürünlerinin eşsiz olduğunu vurgulayan Saadet Erciyas, “Ebru sanatı uygulandığı yüzeye yalnızca bir kere aktarılabiliyor. Dolayısıyla üretilen her bir ürün eşsiz” dedi. Mermer sektöründe katma değer yaratacak bir ürün oluşturmanın kendilerine mutluluk verdiğini anlatan Estetik Ebru yöneticisi Erciyas, sözlerini şöyle sürdürdü:

Türk doğaltaşı değerlendiriliyor

“Ebru uygulanmış doğal taşların arkasına ‘Bu ürün Türk doğaltaşıdır, Türkiye’de üretilmiştir’ etiketini gururla koyduk. Sektörün en büyük sorunlarından bir tanesi katma değer yaratacak yeni ürünler oluşturmak. Çalışmamız sektör adına küçük bir adım olabilir. Ancak, bizim ülkemizden çıkan her metrekare taşımızın arkasına keşke ‘Türk Malıdır’ etiketini basıp, öyle ihraç edebilsek. Taşlarımızın ağırlıklı olarak blok olarak ihraç edilmesi, sonra da işlenmiş olarak bize farklı ülkelerin etiketiyle ithal ürünler olarak dönmesi üzücü.”

Butik otel ve taş evler için çok şık bir ürün

Ebru sanatını limestone, traverten ve mermere uyguladıklarını ifade eden Saadet Erciyas, “Biz taşı ebru sanatıyla buluşturarak evimize dekoratif bir ürün olarak soktuk. Çerçeveledik, tablo yaptık. Ahşapla buluşturup askılık yaptık. Plaket olarak hazırladık. Fonksiyonel hale getirdik. Ancak asıl hedefimiz butik tarzda çalışan projecilerle buluşmak ve özgün mekanlarda ürünlerimizi sergilemek” dedi. Özellikle taş evler ya da butik oteller için çok şık ve özgün ürünler ürettiklerini vurgulayan proje sahibi Erciyas, taşlardaki desenlere ilişkin şunları söyledi: “Taşların üzerinde ebru sanatının geleneksel desenleri olan hatip, lale, menekşe, gül, papatya, gelincik gibi çiçek desenlerini ve battal desenleri uyguladık. Zeminlerdeki renklerin mermerin dokusunu vermesine özen gösterdik.”

TÜMMER’den yapılan açıklamada, Türkiye’nin dünya mermer rezervlerinin üçte birine sahip olması ve bir çok ülkeye doğal taş ürünleri satmasına rağmen kamu binaları başta olmak üzere bir çok yapıda ithal mermer ve granitler kullanıldığı belirtildi.

Son yıllarda yapılan hava meydanları ve adliye saraylarında kullanılan granit ve mermerin büyük bölümünün ithal edilirken, ABD’den Asya’ya kadar dünyanın bir çok ülkesinde ve ünlü mekanlarında Türk mermerinin tercih edildiği kaydedildi.

Açıklamada, ABD başkanlarının basın açıklamalarını vişne renkli Elazığ mermerinin önünde yaptığı, İtalyan aktris Sophia Loren’in Miami’deki evinde, Jennifer Lopez’in malikanesinde, Fransa parlamentosunda, ABD Temsilciler Meclisinde, Disneyland ve Abu Dhabi Emiri’nin sarayında Türk mermeri ve taşlarının kullanıldığı ifade edildi.

TÜMMER Başkanı Selahattin Onur, Türkiye maden ihracatının yüzde 48′ini gerçekleştiren mermer ve doğal taş sektörünün 2008 yılında 5 milyon ton mermer ve doğal taş karşılığı toplam 1 milyar 402 milyon dolar ihracat geliri elde ettiğini, buna rağmen ithal mermer ve doğal taş kullanımının hızla yaygınlaştığını belirtti.

“ANKARA GMK BULVARI’NIN TAŞI ÇİN’DEN GETİRİLİYOR”

Onur, taş cenneti Türkiye’nin özellikle kamu kuruluşları eliyle doğal taş ithal etmesini büyük bir çelişki olarak nitelendirdi.

Belediyelerin daha çok yer döşemelerinde ve dış cephe kaplamalarında kullandığı granit türünden Bergama, Denizli, Afyon ve Muğla’da yeterli rezerv bulunduğunu ifade eden Onur, “Özellikle belediyeler son dönemde kaldırım yapımı için bile Çin’den granit getirmeye başladı. Bunun son örneği ise Ankara’da yenilenen GMK Bulvarı. Biz taşlarımızı yurt dışına satmak için yoğun bir çaba içindeyken, ülkemizdeki kamu binalarına yabancı taşların getirilmesinin mantıklı bir açıklaması yoktur” dedi.

“HÜKÜMET YAPTIRIM GETİREBİLİR”

2004 yılında dönemin Bayındırlık ve İskan Bakanı Zeki Ergezen’in kamu inşaatlarında ülke mermerlerinin ve doğal taşlarının kullanılması konusunda bir genelge yayınladığını anımsatan Onur, ancak bu genelgeye uyulmadığını kaydetti.

Onur, bir çok ülkenin mimarı projelerinde kendi taşlarını kullandırma zorunluluğu getirdiğini ifade ederek, “Hükümetimiz de belediye işlerinde ve kamu binalarında kendi yörelerinde çıkan taşları kullanmaları yönünde bir yaptırım getirebilir” dedi.

Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Fen Edebiyat Fakültesi öğretim üyelerinden Arkeolog Sinan Kılıç, bulunan kalıntıların tarihi deniz “Tetis”in işareti olduğunu söyledi. Söz konusu denizin çok büyük ve tarihi bir deniz olduğunu söyleyen Kılıç, “Günümüzden milyonlarca yıl önce, dünyadaki tek kıta olan Pangea’nın ayrılmaya başlamasıyla birlikte, bu deniz ilk iç deniz olarak ortaya çıktı. Milyonlarca yıl önceki Tetis Denizi’nin, ne zaman var olduğu bu fosillerden öğrenilebilir.

Dağlar ve kayalar geçmişte deniz yatağıymış. Bu nedenle dağların tepelerinde deniz kabukluları bulmak çok normal” dedi.

Fosilli mermerleri bulan Genç Polat Orman Ürünleri ve Madencilik şirketinin Yönetim Kurulu Başkanı Nesim Haspolat ise bu özelliğe sahip bir mermerin Türkiye’nin başka bölgesinde bulunmadığını ifade ederek şöyle dedi: ‘Deniz yatağı olabilir’ “Bu tarzda, bu şekillerde fosillerin olduğu mermeri ben sadece Bitlis’te gördüm. Buralar zamanında deniz yatağı olabilir. Çünkü bu fosilli mermerler milyonlarca yıl önce oluşmuş. Genellikle istiridye, deniz kabukluları, deniz yıldızı, kelebek, balık gibi deniz ürünlerinin bulunduğu taşlara rastlıyoruz. Bunların ne kadar sürede meydana geldiği konusunda arkeologlar bölgeye gelerek araştırmalar yapmalı.”

Dünyanın en zengin mermer yataklarının bulunduğu Alp kuşağında yer alan Türkiye, 5.1 milyar m3 –13.9 milyar ton muhtemel mermer rezervine sahiptir. Bu değer 15 milyar m3 olduğu tahmin edilen dünya rezerv toplamının %33’üne karşılık gelmektedir. Türk doğal taş sektörü; çeşit ve rezerv zenginliği, sektör deneyimi, ham madde bolluğu, deniz ulaşımında nakliye kolaylığı, dinamik sektör yapısı, kullanılan yeni teknolojiler ve geniş renk skalası ile dünya doğal taş piyasasında önemli bir yere sahiptir.

Türkiye’de çeşitli renk ve desenlerde kristalin kalker (mermer), kalker, traverten oluşumlu kalker (oniks), konglomera, breş ve magmatik kökenli kayaçlar (granit, siyenit, diyabaz, diyorit, serpantin) bulunmaktadır.

Dünya pazarlarında beğeni kazanabilecek nitelikte doğal taş çeşidine sahip olan Türkiye’de, rezervler Anadolu ve Trakya boyunca geniş bir bölgeye yayılmıştır. Rezervlerin bölgelere göre dağılımı, Ege Bölgesi %32, Marmara %26’, İç Anadolu % 11, Doğu Anadolu Güneydoğu Anadolu, Karadeniz ve Akdeniz Bölge’si %31 şeklindedir.

Sektörde yaklaşık 1000 adet mermer ocağı, küçük ve orta ölçekli 1500 fabrika ve 7500 atölyede yaklaşık 250.000 kişi istihdam edilmektedir. Üretimin en fazla olduğu iller, ocak sayısına göre Balıkesir (%27), Afyon (%23,60), Bilecik (%11,14), Denizli (% ve Muğla (% 6) olarak sıralanmaktadır. Bu bölgelerdeki üretim tüm üretimin % 65 ‘ini oluşturmaktadır. Üretilen doğal taşların yaklaşık %7580’i işlenerek katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülmektedir. Ekonomik mermer yataklarının bulunduğu diğer iller ise; Kırklareli, Balıkesir, Bursa, Kırşehir, Çankırı, Çorum, Kastamonu, Niğde, Kayseri, Artvin, Bitlis, Erzincan, Sivas, Tokat, Denizli, Kütahya, Eskişehir, Diyarbakır, Elazığ, Çanakkale, Konya ve Manisa’dır.

Ülkemizde 80’nin üzerinde değişik yapıda, 120’nin üzerinde değişik renk ve desende mermer rezervi belirlenmiştir. Uluslararası piyasada en tanınmış mermer çeşitleri; Süpren, Elazığ Vişne, Akşehir Siyah, Manyas Beyaz, Bilecik Bej, Kaplan Postu, Denizli Traverten, Ege Bordo, Milas Leylak, Gemlik Diyabaz ve Afyon Şeker’dir.

Sektör; yüksek ihracat potansiyeli, iç piyasa tüketimi, doğal taş makineleri üretimi ve ihracatı ile Türkiye ekonomisine önemli bir katkı sağlamaktadır. Özellikle son dönemde mermer üretiminde, klasik mermer üretim yöntemlerinin değişmeye başlaması, nitelikli işgücü ve ileri teknolojiye dayanan modern üretim yöntemlerinin daha çok kullanılmaya başlanması, büyük firmaların yapmış oldukları yatırımlarla birlikte bütünleşmiş üretim yapan tesislerin de devreye girmesiyle işlenmiş mermer üretiminde büyük artış
kaydedilmiştir. Uygulanmaya başlanan modern ocak üretim yöntemleri ve son teknikler sayesinde rekabetin çok yoğun olduğu dünya doğal taş pazarına uygun üretim ve pazarlama yapabilecek ürünler hazırlayan tesis sayımız artmıştır ve Türkiye dünya doğal taş üretiminde lider yedi büyük üreticiden biri konumuna gelmiştir.

Üretimin tamamına yakın kısmı özel sektör tarafından yapılmaktadır. Türkiye’de yıllık blok üretimi 550,000 ton civarında olup işleme tesislerinin toplam plaka üretim kapasitesi 6,5 milyon m2 civarındadır. Önceki yıllara göre üretimin en fazla artış gösterdiği ürünler ise kayrak taşı ve oniks olmuştur.